КЫРГЫЗСТАНДАГЫ ЖОГОРКУ ОКУУ ЖАЙЛАРДЖЫНФИНАНСЫЛЫК ТУРУКТУУЛУГУ: ТРАНСФОРМАЦИЯНЫНКӨЙГӨЙЛӨРҮ, ТОБОКЕЛДИКТЕРИ ЖАНА БАГЫТТАРЫ

УДК.336.647

Мухамедьярова Виктория Александровна
Адам университети, магистрант
Кыргыз Республикасы, Бишкек ш.
e-mail: mukhamediarova.v@gmail.com
Абыкеева Мээрим Абдылдабековна
Адам университети, экономика илимдеринин кандидаты, доцент,

ORCID: 0009-0002-4260-2424
Кыргыз Республикасы, Бишкек ш.
e-mail: abykeeva_meerim@mail.ru

Аннотация. Макалада Кыргызстандагы жогорку окуу жайлардын каржылык турукту-
улук маселелери каралат. Контракттык окутууга болгон көз карандылык жана стратегиялык
пландоо жетишсиздиги негизги көйгөйлөр катары белгиленет. Башкы тобо-келдиктер –
резервдердин жоктугу, гранттык каржылоонун төмөн деңгээли жана монокөз карандылык.
Макалада үч жылдык бюджеттик пландоону, резервдик фонддорду түзүүнү жана өнөктөштүк
менен коммерциялык программаларды өнүктүрүүнү камтыган практикалык сунуштар берилет.
Негизги сөздөр: каржылык туруктуулук; Кыргызстан ЖОЖдору; контракттык
окутуу; бюджеттик пландоо; тобокелдиктер; резервдик фонд; киреше булактарын
диверсификациялоо; тышкы каржылоо.

ФИНАНСОВАЯ УСТОЙЧИВОСТЬ ВУЗОВ КЫРГЫЗСТАНА:
ПРОБЛЕМЫ, РИСКИ И НАПРАВЛЕНИЯ ТРАНСФОРМАЦИИ

Мухамедьярова Виктория Александровна
Университ Адам, магистрант
Кыргызская Республика, г.Бишкек
e-mail: mukhamediarova.v@gmail.com
Абыкеева Мээрим Абдылдабековна
Университ Адам, кандилат экономических наук, доцент

ORCID: 0009-0002-4260-2424
Кыргызская Республика, г.Бишкек
e-mail: abykeeva_meerim@mail.ru

Аннотация. В статье рассматриваются проблемы финансовой устойчивости вузов
Кыргызстана в условиях зависимости от контрактного обучения и отсутствия стратегического
бюджетирования. Анализируются ключевые риски — монозависимость, слабая грантовая
активность, отсутствие резервов. Предложены практические шаги по переходу к более
сбалансированной модели: внедрение трехлетнего планирования, формирование резервов,
развитие партнерств и коммерческих программ.
Ключевые слова: финансовая устойчивость; вузы Кыргызстана; контрактное
обучение; бюджетирование; риски; резервный фонд; диверсификация доходов; внешнее
финансирование.

FINANCIAL STABILITY OF UNIVERSITIES IN KYRGYZSTAN:
PROBLEMS, RISKS AND DIRECTIONS OF TRANSFORMATION

Mukhamediarova Viktoriia Alexandrovna
Adam University, master student
Kyrgyz Republic, Bishkek
e-mail: mukhamediarova.v@gmail.com
Abykeeva Meerim Abdyldabekovna
Adam University, candidate of Economic Sciences, associate Professor

ORCID: 0009-0002-4260-2424
Kyrgyz Republic, Bishkek
e-mail: abykeeva_meerim@mail.ru

Annotation. The article examines the financial sustainability challenges of universities in
Kyrgyzstan, particularly their dependence on tuition fees and the lack of strategic budget planning.
Key risks are analyzed, including mono-dependence, low grant activity, and the absence of financial
reserves. Practical steps are proposed to move toward a more balanced model: three-year financial
planning, reserve formation, and development of partnerships and commercial programs.
Keywords: financial sustainability; Kyrgyz universities; tuition-based education; budgeting;
risks; reserve fund; income diversification; external funding.